Hoofdstuk 1: Gezonde toekomst voor onze jeugd

Aandacht

Gezinnen zijn een belangrijke plek waar jongeren liefdevol en veilig moeten kunnen opgroeien. Een veilige jeugd maakt kinderen en jongeren weerbaar. Dit benadrukt het belang van bewuste aandacht voor relaties en voor de ontwikkeling van kinderen en jongeren. De druk op ouders neemt toe en de mentale belasting bij jongeren wordt groter.

Onze jongeren hebben hoop nodig. Mentale gezondheid van jongeren en weerbaarheid van jongeren staat onder druk, waardoor zijn kwetsbaarder zijn voor psychisch problemen en middelengebruik.

Opstaan

Wij willen dat kinderen en jongeren een hoopvolle toekomst hebben. Daarom steunen we gezinnen, bestrijden kinderarmoede en zorgen voor goed onderwijs. Ieder kind verdient een veilige omgeving en ruimte om talenten te ontwikkelen. Voor veilig opgroeien zijn gezondheid, een liefdevolle omgeving, voldoende inkomen en een woning in een leefbare buurt essentieel. Dit vraagt om verbinding tussen het sociale en fysieke domein. We kiezen voor preventie, samenwerking met scholen en verenigingen, en investeren in gezonde leefomgevingen.

Onderwijs is meer dan kennis; het vormt een sociale basis waarin kinderen opgroeien en talenten ontwikkelen. Daarom moeten voorzieningen toegankelijk zijn en aansluiten bij hun leefomgeving. Goed onderwijs bereidt kinderen voor op een rol in de samenleving. Dat is een verantwoordelijkheid van leerkrachten, maar ook van de hele samenleving.

In samenwerking met en tussen scholen en jeugdzorg willen we werken aan preventie en herstel van mentale gezondheid. Het denken vanuit problemen en het zoeken naar diagnoses helpt jongeren niet of nauwelijks, toch is dat vaak de route waarvoor gekozen wordt. De ChristenUnie kiest een andere weg en gaat hierbij zoveel mogelijk voor oplossingen in het normale leven.

Verslavende middelen bedreigen jongeren. De aanpak Opgroeien in een Kansrijke omgeving (OKO) voorkomt gebruik van alcohol, drugs en tabak door een gezonde leefomgeving te creëren. De ChristenUnie wil hierin blijven investeren.

Aanpakken

Gezinnen

• Werk samen met scholen en verenigingen om deelname aan sport, muziek en cultuur mogelijk te maken, ongeacht inkomen
• Breid gezins- en opvoedondersteuning via CJG, GGD, kerken en andere geloofsgemeenschappen uit
• Blijf werken met maatwerkondersteuning aan gezinnen om uithuisplaatsing te voorkomen
• Bezuinig niet op de meest specialistische vormen van jeugdhulp
• Voorkom complexe (v)echtscheidingen door laagdrempelige relatietherapie en ondersteuning bij relatieproblemen aan te bieden
• Investeer in jongerenwerkers, sportcoaches en vrijwilligers om jongeren dichtbij te ondersteunen

Kansrijke omgeving

• Blijf werken aan preventie met het programma Opgroeien in een Kansrijke Omgeving
• Zorg voor goede opvang van kinderen die niet thuis kunnen wonen door actief pleegzorg onder aandacht te brengen bij inwoners
• Versterk de verbinding tussen onderwijs en zorg zodat kinderen zich veilig en goed kunnen ontwikkelen op school

Jeugd, sociale media & mentale gezondheid

• Voer preventieprogramma's uit tegen schermverslaving en prestatiedruk, in samenwerking met scholen, bibliotheken en jongerenwerk
• Creëer ontmoetingsplekken voor jongeren waar zij contact kunnen maken met leeftijdsgenoten

Vorming & onderwijs

• Zet in op vermindering van de uitval in het MBO door een betere aansluiting van opleidingen op de regionale arbeidsmarkt en actief als gemeente stages aan te bieden aan studenten
• Stimuleer initiatieven voor de maatschappelijke diensttijd van jongeren
• Positioneer Harderwijk als dé mbo-gemeente in de regio
• Gebruik de bibliotheek als ontmoetingsplek om inwoners die minder digitaal vaardig of laaggeletterd zijn te ondersteunen
• Zorg voor goed onderwijs voor nieuwkomers en verbindt hen actief aan de buurt, scholen en ondernemers
• Voer het IHP (integraal huisvestingsplan) 2025 voortvarend uit en realiseer toekomstbestendige en duurzame schoolgebouwen

Hoofdstuk 2: Zorg voor bij wie het niet vanzelf gaat

Aandacht

Bijna de helft van de volwassenen voelt zich eenzaam (46% in 2024). Het komt vaker voor bij jongeren en ouderen, maar ook bij mensen met een lager inkomen en een lager opleidingsniveau. Eenzaamheid kan leiden tot psychische klachten en gezondheidsrisico's.

Armoede zorgt in gezinnen voor veel onzichtbare problemen. Als alle aandacht van ouders uitgaat naar of er de volgende maaltijd wel iets te eten is, lijden kinderen daar onder.

In deze tijd kampen veel mensen met een psychische aandoening. "Openheid en aandacht is belangrijk", zegt een ervaringsdeskundige, "want we zien psychische ziektes misschien niet, maar ze mogen wel gezien worden."

Opstaan

Wij geloven dat mensen zijn geschapen om in relatie met hun Schepper en met elkaar te leven. Iedereen kent uitdagingen; een luisterend oor of een helpende hand kan veel betekenen. Daarom zetten wij ons in voor een zorgzaam Harderwijk en Hierden, waar mensen elkaar kennen en betrokken zijn. De gemeente faciliteert ontmoetingen en ondersteunt bewonersinitiatieven.

Wat telt echt? Duurzame relaties, vriendschappen en een veilige plek in buurt, vereniging, kerk of werk. Voor veel mensen is dit niet vanzelfsprekend.

De ChristenUnie streeft naar een samenleving waar iedereen mee kan doen. Werk is daarbij belangrijk. Daarom zetten we in op een inclusieve arbeidsmarkt, eerlijke lonen en goede begeleiding voor wie (opnieuw) wil werken. Ook vrijwilligerswerk en dagbesteding geven mensen zin en verbinding.

Armoede en schulden hebben grote impact. Wij kiezen voor een eerlijk en eenvoudig armoedebeleid: makkelijk vindbaar en snel hulp. Werken moet altijd meer opleveren dan een uitkering, maar niemand mag in armoede leven. Schulden mogen geen levenslange gevangenis zijn. We bieden snelle, toegankelijke schuldhulp, sociale incasso en betere bescherming tegen nieuwe schulden.

Zorg is een samenspel van professionele hulp en informele inzet zoals burenhulp, vrijwilligerswerk en mantelzorg. Informele zorg kan niet alles vervangen. Goede samenwerking tussen zorg, gemeente en mantelzorg is cruciaal. Vrijwilligers en lokale voorzieningen verdienen voldoende steun en minder regels, zodat er meer tijd is voor menselijk contact.

Aanpakken

Eenzaamheid

• Ondersteun ontmoetingsinitiatieven in MFC's, buurthuizen, kerken en andere geloofsgemeenschappen
• Stimuleer samenwerking tussen initiatieven om een dekkend netwerk tegen eenzaamheid te creëren
• Blijf het Suïcide Preventie Centrum (SPC) steunen en werk samen om bekendheid te vergroten

Armoede

• Gebruik het netwerk van diaconieën van kerken en andere geloofsgemeenschappen bij armoedebestrijding
• Zorg dat informatie over ondersteuning beschikbaar is voor alle inwoners, met extra aandacht voor mensen die minder taal- of digitaal vaardig zijn
• Verbeter gebruik en uitvoering van bijzondere bijstand en gemeentelijke regelingen via proactieve informatievoorziening
• Bied lokaal maatwerk voor inwoners met hoge energierekeningen en huurachterstanden om hen financieel zelfstandig te maken

Schulden

• Werk actief samen met woningcorporaties, energiemaatschappijen en zorgverzekeraars om betalingsachterstanden vroegtijdig te signaleren en hulp aan te bieden
• Ontmoedig Buy Now Pay Later-diensten door weren van reclame-uitingen en door een campagne die inwoners bewust maakt van de risico's
• Bied financiële educatie en hulp aan jongeren, onder meer via budgetcoaching
• Verkort wachttijden voor schuldhulp en bied snelle, laagdrempelige trajecten om inwoners direct te helpen, bijvoorbeeld via Schuldhulpmaatje
• Pas bij het innen van gemeentelijke belastingen en heffingen een rechtvaardig kwijtscheldings- en incassobeleid toe om problematische schulden te voorkomen

Werk en participatie

• Zorg dat iedereen naar vermogen mee kan doen; faciliteer vrijwilligerswerk en arbeidsmatige dagbesteding
• Maak extra stage- en leerwerkplekken beschikbaar binnen de gemeente en bij gesubsidieerde organisaties
• Bied laagdrempelige trajecten aan voor werkzoekenden om ervaring op te doen en vaardigheden te ontwikkelen, in samenwerking met de Inclusief Groep en Werkcentrum Veluwe Stedendriehoek
• Pas maatwerk toe bij re-integratietrajecten

Ouderen

• Stimuleer levensloopbestendig wonen zodat ouderen langer zelfstandig kunnen blijven wonen
• Investeer in een meldpunt voor ouderenmishandeling en vergroot bekendheid hiervan
• Ondersteun praktische zelfredzaamheid, inclusief digitale vaardigheden voor ouderen
• Versterk de verbinding tussen generaties door ouderen actief te betrekken in de samenleving

Fysieke en psychische gezondheid

• Voer het concept Positieve Gezondheid door op alle beleidsterreinen
• Stimuleer gezonde voeding en beweging via JOGG en beweegcoaches en mogelijkheden om buiten actief te zijn
• Streef ernaar dat mensen die zorg nodig hebben, kunnen kiezen voor een zorgverlener die past bij hun geloof, cultuur of levensovertuiging
• Maak afspraken met GGZ om mensen met verward gedrag te ondersteunen en overlast voor de buurt te voorkomen
• Realiseer de geplande maatwerkwoningen zonder verdere vertraging

Wonen en zorgen voor elkaar

• Stimuleer bewonersinitiatieven en maatschappelijke organisaties voor vernieuwende woonvormen
• Zorg dat niemand op straat hoeft te slapen door Housing First uit te voeren
• Betrek maatschappelijke partners bij de uitvoering van de woonzorgvisie

Vrijwilligers en mantelzorgers

• Nodig nieuwe inwoners en jongeren die 18 worden actief uit voor kennismaking met het brede aanbod van vrijwilligerswerk en positioneer Harderwijk voor Elkaar
• Ontwikkel een breed aanbod voor mantelzorgondersteuning, inclusief respijtvoorziening en informeer mantelzorgers hier actief over
• Ontwikkel een visie op informele zorg en stimuleer zorg door gemeenschappen en netwerken
• Coördineer informele zorg effectief, zorg voor duidelijke regie en voldoende financiële middelen
• Maak de aanvraag voor zorg en ondersteuning eenvoudig en toegankelijk ook voor mensen die niet digitaal vaardig zijn

Iedereen telt mee en doet mee

• Zoek actief mogelijkheden om kinderen, jongeren en volwassenen met een beperking te laten sporten en bewegen en werk hierin samen met GA! Harderwijk
• Richt openbare ruimte en gemeentelijke gebouwen inclusief in, zodat mensen met een beperking zich thuis voelen en zelfstandig kunnen bewegen
• Zorg voor voldoende openbare toiletten, die ook toegankelijk zijn voor mensen met een beperking
• Maak inclusieve speeltuinen speerpunt in het nieuwe speeltuinbeleid

Hoofdstuk 3: Een (t)huis voor iedereen

Aandacht

Jongeren zijn de toekomst van onze gemeente, maar hebben het lastig op de woningmarkt. Wij horen hun verhalen over het uitstellen van een zelfstandig leven.

Woningzoekenden vertellen allemaal hetzelfde verhaal: "wij kunnen de woning die goed past niet snel genoeg vinden". Wachtlijsten zijn te lang, passende woningen vaak te duur en het aanbod is te klein.

Mensen met een kleine portemonnee willen een huis dat geen geldzorgen brengt, maar juist betaalbaar en energiezuinig is. Zij hebben minder kansen op de huidige woningmarkt. Voor een rechtvaardige volkshuisvesting moet het aantal betaalbare woningen omhoog en de bouw versneld worden.

Bijna alle ouder wordende inwoners krijgen vroeg of laat te maken met veranderende behoeften rond de combinatie van wonen en zorg. Wij horen dat mensen best willen doorstromen naar een woning of woonvorm die beter past bij hun levensfase, maar dat het aanbod beperkt is.

Arbeidsmigranten lopen grote risico's op uitbuiting. Ook zij verdienen toegang tot goede voorzieningen. Het mag niet zo zijn dat verlies van je baan het begin van dakloosheid betekent.

Opstaan

Iedereen heeft een plek nodig waar je veilig bent en gezien wordt, waar je tot rust kunt komen. Dan gaat het om meer dan alleen een dak boven je hoofd, dan gaat het om geborgenheid. Dat begint wel met een woonplek. Wij willen ons in de gemeente Harderwijk inzetten voor de bouw van betaalbare koop en huurwoningen, voor starters en anderen met een kleine portemonnee en mensen met een zorgbehoefte.

Harderwijk en Hierden zijn gastvrije gemeenschappen. Wij geloven dat iedereen die hier woont of tijdelijk verblijft, de kans moet krijgen om mee te doen en zich veilig te voelen. Oekraïners, arbeidsmigranten, vluchtelingen en statushouders leveren een waardevolle bijdrage aan onze samenleving, maar hebben ook extra ondersteuning nodig. Daarom zetten wij in op goede huisvesting, taalonderwijs en begeleiding naar werk en integratie. Tegelijk verwachten we inzet van nieuwkomers om actief deel te nemen aan onze samenleving.

Aanpakken

Doorbouwen aan jouw huis

• Bouw 2.600 woningen tot 2030 in Waterfront, Harderweide, Nieuw-Weiburg, Kranenburg-Noord en breid het woonaanbod in Hierden uit
• Onderzoek woningbouwkansen in het Eendengebied
• Pas hoogbouw zorgvuldig in volgens de hoogbouwvisie. Nieuw Weiburg biedt kansen voor hoogbouw
• Maak woningsplitsing mogelijk onder voorwaarden, maar bewaak leefbaarheid in buurten
• Creëer gevarieerde wijken en buurten door ruimte te geven aan wooncoöperaties en collectief particulier opdrachtgeverschap
• Creëer nieuwe duurzame woonwagenstandplaatsen, met een goede mix van huur- en koop-standplaatsen. Betrek omwonenden van de locatie tijdig met de ontwikkeling
• Maak afspraken over levensloopbestendige woningen met ontwikkelaars en wooncoöperaties en stuur via grondposities

Betaalbaar wonen

• Realiseer woningen in alle prijsklassen: 30% sociale huur, 10% middenhuur, 30% betaalbare koop en 20% dure woningen. Zo valt minimaal twee derde van de nieuwbouw in het betaalbare segment
• Houd woningcorporaties de preferente partner bij de bouw van sociale huurwoningen, zodat deze duurzaam beschikbaar blijven voor volkshuisvesting
• Maak maximaal gebruik van de wettelijke mogelijkheid om 50% van de sociale huurwoningen en betaalbare koopwoningen met voorrang toe te wijzen aan mensen met een maatschappelijke of economische binding
• Zet instrumenten als zelfbewoningsplicht en anti-speculatiebeding in

Leefbare wijken

• Zet de 3-30-300-regel in. Zorg dat elke woning zicht heeft op drie bomen, 30% van de wijk schaduw biedt en elk huis binnen 300 meter van een park ligt
• Maak ruimte voor welzijnsvoorzieningen bij nieuwbouw
• Laat voorzieningen meegroeien met de stad en zorgen dat inwoners sport, zorg, winkels en verenigingen zo veel mogelijk lopend of fietsend kunnen bereiken
• Behoud het karakter van Hierden en investeer in een nieuw dorpshart

Ruimte van ons allemaal

• Stimuleer buurtinitiatieven om openbare ruimte te adopteren en mooier te maken
• Vervang steen door groen bij herinrichting van de openbare ruimte en gebruik circulair geproduceerd straatmeubilair
• Richt openbare ruimte toegankelijk in en plaats voldoende bankjes
• Maak het stookadvies van het RIVM leidend voor houtstook

Arbeidsmigranten

• Zorg voor goede huisvesting voor arbeidsmigranten en creëer een leefbaar en veilig woonklimaat
• Grijp in bij situaties van uitbuiting, spreek werkgevers aan op hun verantwoordelijkheden

Vluchtelingen en statushouders

• Neem verantwoordelijkheid bij opvang van vluchtelingen; draag bij aan eerlijke landelijke spreiding, stem af met andere gemeenten en zorg voor veilige, menswaardige opvang
• Richt de gekozen locatie Sypel 2 en de omgeving van het nieuwe AZC in samenspraak met omwonenden in om draagvlak te krijgen en te behouden. Maak sociale veiligheid hierin een speerpunt
• Werk samen met COA en lokale organisaties zoals het platform Welkom vluchtelingen Harderwijk, VluchtelingenWerk Harderwijk en Stichting Gave om vluchtelingen zinvolle invulling van tijd te geven
• Help statushouders bij het vinden van geschikte woonruimte; investeer in taal, werkervaring, vrijwilligerswerk en ontmoetingsplekken
• Behoud de subsidie aan Vluchtelingenwerk Harderwijk voor de begeleiding en inburgering van statushouders

Hoofdstuk 4: Genieten, inspireren en bewegen

Aandacht

Kunst en cultuur zijn voor en van iedereen. Het is belangrijk dat het aanbod toegankelijk is. Alle generaties moeten kunnen genieten van kunst en cultuur. Door amateurkunsten te beoefenen, ontdekken en ontwikkelen zij hun creatieve talenten.

Rond de beoefening van kunst, cultuur en sport ontstaan gemeenschappen: verenigingen en stichtingen. De ChristenUnie ondersteunt verenigingen, als klassiek voorbeeld van hoe de samenleving zichzelf organiseert.

Kerken bieden bezoekers een plek voor erediensten en bezinning. Ook andere religieuze gebouwen hebben die functie. Het zijn meer dan gebouwen, maar plekken van ontmoeting en belangrijke levensmomenten. Ook vertellen ze historie in hun stenen.

Opstaan

De ChristenUnie staat op voor een leefbare gemeente. Het culturele aanbod is van groot belang voor deze leefbaarheid en reden voor mensen om ergens te willen wonen. Wij staan daarom voor een levendig verenigingsleven waarin mensen hun creativiteit, aan ons gegeven als mens, als beeld van onze creatieve Schepper, tot uitdrukking kunnen geven.

Sport verbindt, houdt gezond en geeft plezier. Daarom willen wij dat iedereen kan meedoen zonder fysieke of financiële belemmeringen. We investeren in toegankelijke sportfaciliteiten, gezonde sportclubs en routes die uitnodigen tot bewegen, zodat Harderwijk actief en vitaal blijft.

Aanpakken

Kunst en cultuur

• Zorg voor cultuureducatie dichtbij en betaalbaar voor alle kinderen
• Versterk de samenwerking tussen scholen en culturele voorzieningen
• Investeer niet in extra binnenpodia maar gebruik de stad als podium
• Werk actief samen met de vele stichtingen en verenigingen en werk mee aan initiatieven die het aanbod verrijken

Monumenten en (kerkelijk) erfgoed

• Behoud de Oude Synagoge als monument dat herinnert aan het Joodse verleden van Harderwijk en als plek om stil te staan en te verbinden
• Werk samen met Stichting Joods Erfgoed Harderwijk om een passende plek te realiseren voor de expositie over het vroegere Joodse leven en Joodse religieuze voorwerpen
• Onderzoek de mogelijkheid van een gevelfonds om historische gevels en binnensteden hun elan terug te geven
• Bewaar en bescherm objecten, gebouwen, monumenten, documenten en gegevens uit de lokale en regionale geschiedenis zorgvuldig

Musea

• Gebruik onze musea om de historie van Harderwijk levend te houden
• Verken samen met musea kansen om mensen te (re)activeren via vrijwilligerswerk

Sport en bewegen

• Ondersteun sportverenigingen en versterk hun rol in het samenbrengen van mensen
• Stimuleer gezonde sportkantines
• Maak sport toegankelijk voor iedereen en neem fysieke drempels weg
• Plan openbare beweegplekken en -routes in nieuwe wijken en bied naast kinderspeeltoestellen ook openbare fitnessapparaten
• Onderzoek de mogelijkheden tot versterking van het watersportcluster
• Ondersteun GA! Harderwijk in hun activiteiten op scholen en in de samenleving
• Behoud het schoolzwemmen voor de groepen 5 en 6 van de basisschool
• Houd het zwembad betaalbaar door toegankelijke prijzen voor zwemkaartjes

Hoofdstuk 5: Duurzaam ondernemen in een economie van genoeg

Aandacht

Ondernemers ervaren knelpunten in de overgang naar een duurzame economie. Soms zijn die financieel, maar ook het volle stroomnet, regelgeving of een geschikte locatie kan aan de orde zijn.

Onze inwoners verwachten aantrekkelijke, groene winkelgebieden met aandacht voor leefbaarheid en sociale veiligheid. Toeristen willen een aantrekkelijke stad die het bezoeken waardevol maakt en dus veel te bieden heeft qua natuur, recreatie, kunst, cultuur, horeca en historie. Dat hebben Harderwijk en Hierden allemaal te bieden.

Opstaan

Wij maken de transitie naar een economie van genoeg, waarin wij op een verantwoorde wijze genieten en gebruik maken van al het moois dat de wereld te bieden heeft. Een economie die kwaliteit toevoegt, in plaats van eenzijdig te focussen op meer. Onze ondernemende en creatieve gaven en talenten geven wij de ruimte, terwijl wij tegelijkertijd voluit invulling geven aan de opdracht om goed voor de aarde en de samenleving te zorgen.

Aanpakken

De basis op orde

• Koop duurzaam, lokaal en eerlijk in. De gemeente geeft het goede voorbeeld bij inkoop en stelt deze eisen ook in aanbestedingen van goederen en diensten
• Richt één centraal ondernemersloket in als duidelijk aanspreekpunt
• Verminder regeldruk voor ondernemers

Sociale werkgelegenheid

• Stimuleer sociale ondernemers die mensen met afstand tot de arbeidsmarkt werk bieden
• Creëer meer stage- en leerwerkplekken voor jongeren, vooral voor jongeren met een achterstand op de arbeidsmarkt

Duurzame economie

• Stimuleer bedrijventerreincoöperaties en Bedrijven Investeringszones (BIZ) om kennis, inkoop en energie te delen en sterke samenwerking te creëren
• Ondersteun kenniskringen voor ondernemers om samen te leren over energietransitie, energiebesparing, energie delen en circulariteit en oplossingen te bedenken voor uitdagingen als netcongestie
• Verbeter bereikbaarheid van bedrijventerreinen met goede OV-opties en voldoende laadplekken voor elektrische voertuigen
• Geef ruimte aan circulaire ondernemers en richt samen een grondstoffendepot en circulaire bouwmarkt in voor hergebruik van materialen

Recreatie en toerisme

• Investeer in kwaliteit boven kwantiteit: Versterk lokale recreatievoorzieningen en stimuleer duurzaam toerisme samen met Heerlijk Harderwijk
• Verbeter fiets-, wandelpaden, vooral in bosgebieden
• Creëer een rolstoelvriendelijk wandelpad in het Strokelbos
• Stel een Beeldkwaliteitsplan op om invalsroutes naar Harderwijk te verbeteren

Levendige binnensteden en vitale winkelcentra

• Creëer aantrekkelijke winkelgebieden met aandacht voor leefbaarheid, sociale veiligheid en een divers aanbod
• Pak leegstand in de binnenstad actief aan, stimuleer doorstroom naar begin van de Donkerstraat
• Investeer blijvend in de wijkwinkelcentra door combinaties van winkels, zorg, horeca en maatschappelijke functies
• Breid het aantal fietsparkeerplekken uit. Plaats in het hoogseizoen extra, tijdelijke, parkeerplekken voor fietsen in de omgeving van de boulevard
• Verruim de tijden van de zondagsopenstelling niet

Hoofdstuk 6: Harderwijk goed doorgeven

Aandacht

We hebben de natuur ontvangen; niet voor winstbejag maar voor het léven van de mens en alle soorten dieren en planten. Door te wandelen, van de wolkenlucht te genieten, te tuinieren, een vogel of een insect te bestuderen raak je onder de indruk van de schoonheid van Gods schepping. Wij willen dit stukje aarde met zorg doorgeven aan onze kinderen, kleinkinderen en de volgende generaties.

Opstaan

Duurzaamheid gaat niet alleen om het hier en nu, maar ook om elders en later. We moeten rekening houden met de gevolgen van ons handelen voor toekomstige generaties en mensen wereldwijd. Voor de ChristenUnie is zorgvuldig omgaan met Gods schepping een opdracht.

ChristenUnie Harderwijk wil een energieke, circulaire, biodiverse en klimaatbestendige stad. Daarom werken we aan duurzame energieopwekking en -gebruik om opwarming te voorkomen, afvalbesparing en reparatie en hergebruik van materialen, vergroening en versterking van natuurgebieden, en een leefomgeving die bestand is tegen wateroverlast, hittestress, droogte en bosbranden.

Aanpakken

Schone energie van ons

• Geef kansen aan inwonersinitiatieven en steun lokale energiegemeenschappen en de energiecoöperatie Endura
• Werk samen met woningcorporaties, Endura, Zorgdat, diaconieën en andere maatschappelijke partners om mensen in energiearmoede te ondersteunen
• Zoek creatieve oplossingen voor netcongestie en energietransitie, bijvoorbeeld groepscontracten of buurtbatterijen; werk samen met ondernemers, energiecoöperaties en experts in pilotprojecten
• Bouw samen met Endura drie windmolens op Lorentz om Harderwijk en Hierden te voorzien van duurzame energie

Duurzame huizen

• Help inwoners met lage inkomens bij het treffen van kleine energiebesparende maatregelen
• Start een campagne om het gebruik van hybride warmtepompen te stimuleren; een goede tussenstap naar aardgasvrij
• Richt een CV-ketelbank op voor hergebruik van ketels bij overstap naar warmtepompen
• Open een VvE-loket met advies en procesbegeleiding voor verduurzaming van appartementencomplexen

Kansen voor de natuur

• Zorg voor meer bomen. Plant meer bomen dan er gekapt worden
• Koop zoveel mogelijk lokaal en/of biologisch (gecertificeerd duurzaam) inheems plantgoed in
• Veranker bescherming van natuurgebieden in omgevingsbeleid en plannen
• Behoud volkstuinen; goed voor gemeenschap en biodiversiteit

Omgaan met extreem weer

• Ondersteun inwoners bij het klimaatbestendiger maken van tuinen
• Maak klimaatadaptatie de norm in bouwprojecten en openbare ruimte; gebruik wadi's en slimme oplossingen voor waterafvoer op pleinen
• Vervang verharde parkeerplaatsen door halfverharding zonder verlies van toegankelijkheid
• Stel samen met ondernemers op Lorentz en andere bedrijventerreinen een plan op om versteende gebieden geschikt te maken voor waterberging

Van afval naar grondstof

• Kies voor het duurzaamste, goedkoopste, eerlijkste en gemakkelijkste afvalsysteem: nascheiding van PMD (plastic, metaal en drinkverpakkingen) en betalen op basis van het gewicht
• Voer zo snel mogelijk betalen per kilogram in op de milieustraat om inwoners te helpen afval goed te scheiden bij de bron en zwerfafval te voorkomen
• Informeer inwoners duidelijk en concreet over voorkomen, scheiden en hergebruiken van afval
• Pak zwerfafval aan
• Geef ruimte aan circulaire bedrijvigheid zoals recycling, repair-cafés en kringloop
• Realiseer met prioriteit een circulair ambachtscentrum met functies van milieustraat, kringloopwinkel, reparatiewerkplaats, onderwijs en sociaal domein om materialen langer in gebruik te houden

Hoofdstuk 7: Bereikbaar (in) Harderwijk

Aandacht

Voetgangers en fietsers kiezen vaak bewust voor de gezondste en groenste manier van verplaatsen. Tegelijk zijn ze de meest kwetsbare verkeersdeelnemers. Jongeren en ouderen beschikken minder vaak over een eigen auto en zijn dus vaker aangewezen op bus en trein.

Harderwijk en Hierden groeien en krijgen meer inwoners. De voorzieningen voor (openbaar) vervoer over langere afstanden, moeten meegroeien, om werk, familie en vrienden, (mantel)zorg of voorzieningen bereikbaar te houden.

Opstaan

Mobiliteit brengt mensen bij elkaar, om te werken, elkaar te ontmoeten of voor elkaar te zorgen. De ChristenUnie vindt het belangrijk dat wij daarbij zorgen voor onze leefomgeving. De ChristenUnie wil mensen stimuleren om steeds de gezondste en duurzaamste variant te kiezen.

Meer dan de helft van de verplaatsingen gebeurt op korte afstand. Daarom krijgt langzaam verkeer in Harderwijk voorrang. De ChristenUnie wil naar schoner vervoer, waarbij lopen, fietsen en openbaar vervoer het belangrijkste is. Daarom kiezen wij voor het STOMP principe: Eerst Stappen (te voet), dan Trappen (fiets), dan Openbaar vervoer, dan Mobility-as-a-Service (deelmobiliteit of MaaS) en vervolgens pas de Personenauto.

Aanpakken

Verkeersveiligheid

• Maak verkeer veiliger voor voetgangers en fietsers
• Verlaag op verkeersonveilige wegen en in woonwijken de maximumsnelheid in de bebouwde kom naar 30 km/u. Creëer meer woonerven met 15 km/u en behoud 50 km/u op verbindingswegen
• Zorg voor veilige loop- en fietsroutes naar scholen en richt schoolomgevingen veilig in met een maximumsnelheid van 15 km/u

Voetgangers stappen

• Richt de openbare ruimte overal toegankelijk in
• Plaats voldoende bankjes langs wandelpaden naar openbare voorzieningen, zodat mensen die minder goed ter been zijn kunnen rusten en elkaar ontmoeten
• Plan extra ommetjes en klompenpaden

Fietsers trappen

• Stel een fietsvisie op en pak gevaarlijke punten in de stad integraal aan, zodat Harderwijk een echte fietsstad wordt
• Leg doorfietsroute F28 aan van Amersfoort naar Zwolle in samenwerking met provincie en buurgemeenten
• Zorg voor vlotte doorstroming op hoofdroutes met aparte of losliggende fietspaden en fietsstraten; verwijder paaltjes en drempels waar mogelijk
• Behoud de boulevard voor fietsers. Het is onderdeel van een belangrijke verbindingsroute
• Ontwerp nieuwe wijken fiets- en kindvriendelijk met sociaal veilige verbindingen tussen wijken

Openbaar vervoer

• Verbeter bus- en treinverbindingen naar Amersfoort, Utrecht, Apeldoorn, Zeewolde en Lelystad
• Zorg voor een goede verbinding vanuit elke woonwijk naar het station
• Zorg voor snelle aanleg van de keerlus

Auto en vrachtverkeer

• Trek de Tweede Parallelweg door naar de Zuiderzeestraatweg
• Verbeter de doorstroming op hoofdwegen om Harderwijk bereikbaar te houden voor inwoners en bedrijven
• Breid het aantal laadpalen uit volgens de NAL-norm en plaats slimme laadpalen die elektrische auto's als buffer in het elektriciteitsnetwerk gebruiken
• Ga verder met het autoluw maken van de binnenstad in samenspraak met de bewoners en ondernemers

Parkeren

• Beloof geen gratis parkeren. Parkeervoorzieningen kosten geld, dus parkeren is niet gratis. Ook niet in de binnenstad
• Houd de boulevard autovrij. De boulevard is voor voetgangers en fietsers, niet voor auto's en parkeren
• Monitor de druk op parkeervoorzieningen in woonwijken en betrek inwoners bij oplossingen

Hoofdstuk 8: Een veilig en gastvrij Harderwijk

Aandacht

Iedereen moet zich in Harderwijk en Hierden veilig voelen. Wij willen geen verhalen van vrouwen die worden nagefloten of lastiggevallen worden en zich op straat of in het uitgaansleven níet veilig voelen. Ook kunnen ouderen zich onveilig voelen in hun eigen buurt als ze alleen of in het donker langs hangplekken lopen of fietsen.

Jongeren zijn kwetsbaarder voor verslaving aan drank, drugs, roken, vapen, gokken. De verleiding van makkelijk veel geld verdienen, lokt jongeren in de criminaliteit.

Vluchtelingen die wij opvangen, zoeken een veilige plek om hun leven weer op te bouwen. Omwonenden van opvanglocaties ervaren soms overlast en onveiligheid of maken zich zorgen over de toekomst van en de veiligheid in hun buurt.

Opstaan

De ChristenUnie zet zich in voor het behoud van goede publieke voorzieningen en een vitale samenleving, waarin omzien naar elkaar de ruimte krijgt. Wij willen een samenleving waarin wij met respect zoeken naar mogelijkheden om verschillen te overbruggen. Wij spreken ons uit tegen radicalisering en discriminatie.

Wij willen dat de overheid de gedeelde waarden en geschiedenis van onze samenleving uitdraagt en koestert. Wij nemen onze verantwoordelijkheid in de opvang van asielzoekers en vluchtelingen. Wij zijn een land van vrijheid, verantwoordelijkheid en recht.

Aanpakken

Fysieke en sociale veiligheid

• Richt de openbare ruimte zo in dat iedereen zich veilig voelt in de openbare ruimte
• Geef extra aandacht aan sociale veiligheid voor vrouwen en meisjes, in de publieke ruimte, bij verenigingen en op scholen
• Vergroot beschikbaarheid, bereikbaarheid en zichtbaarheid van de politie op straat én online
• Geef aanpak van overlast prioriteit
• Handhaaf met Oud & Nieuw het landelijke vuurwerkverbod dat van kracht is vanaf de jaarwisseling '26/'27. Communiceer positief en actief met inwoners en ondernemers
• Zorg voor een mooie drone- of laserlichtshow als alternatief voor vuurwerk
• Investeer in het programma weerbaarheid en bereid inwoners voor op calamiteiten

Drank- en drugsgebruik en gokken

• Geen uitbreiding van het aantal coffeeshops en casino's
• Normaliseer drugsgebruik niet
• Handhaaf de leeftijdsgrens voor alcohol strikt met een helder handhavingsbeleid; werk samen met scholen, ouders, verslavingszorg, horeca, politie en sportverenigingen

Prostitutie en mensenhandel

• Voer ontmoedigingsbeleid voor prostitutie; geen bordelen of seksinrichtingen in Harderwijk en Hierden
• Houd thuisprostitutie verboden; deze onttrekt zich aan toezicht en vergroot risico op seksuele uitbuiting
• Behoud de aandachtsfunctionaris mensenhandel voor coördinatie binnen het netwerk van politie, GGD en andere organisaties

Ondermijning

• Houd toezicht en handhaving op illegale bewoning van vakantieparken en campings
• Betrek inwoners actief bij het herkennen en melden van (vermoedens van) ondermijnende activiteiten
• Maak ondernemers en eigenaren van bedrijfspanden weerbaar tegen invloeden vanuit criminele hoek

Hoofdstuk 9: Een betrouwbare overheid

Aandacht

Onze inwoners verwachten een gemeente waar iedereen zich gezien en gehoord voelt. Een gemeente waar geluisterd wordt naar en gepraat wordt met iedereen. Die de oren niet laat hangen naar de hardste roepers, maar juist ook naar mensen die zich niet hardop uitspreken.

Soms weten mensen niet wat ze moeten doen na het lezen van woorden als inkomenstoets, huishoudinkomen of inkomensgrens. Groepen inwoners, verenigingen, ondernemers of maatschappelijke organisaties met een goed idee hebben soms het gevoel vast te lopen bij de gemeente.

Opstaan

Wij willen een betrouwbare, open en transparante gemeente die eerlijk handelt en haar inwoners recht doet. De gemeente moet zorgen voor (digitale) veiligheid en criminaliteit krachtig aanpakken.

Wij willen een gemeentebestuur dat een partner is van de samenleving. Het verbindt, waardeert en ondersteunt initiatieven van inwoners en organisaties, en verlaagt drempels. Het handelt eerlijk en doet recht aan alle inwoners en gasten. Bovendien is de gemeente een vangnet voor wie het zelf niet redt.

Democratie en rechtsstaat beschermen begint lokaal. Deze tijd heeft verstandige en integere politici nodig. Politici die werken vanuit idealen, maar ook kunnen samenwerken met andersdenkenden. Die kiezers niet naar de mond praten, maar het eerlijke verhaal vertellen en opstaan voor rechtvaardigheid en hoop.

Aanpakken

Een overheid die te vertrouwen is

• Geef bereikbaarheid en dienstverlening van de gemeente hoge prioriteit
• Investeer in goede relaties met inwoners, blijf wijkwethouders en wijkmanager inzetten
• Respecteer termijnen, afspraken en reageer actief op initiatieven
• Luister zonder oordeel naar inwoners en ondernemers

Inwoners- én overheidsparticipatie

• Betrek inwoners zo vroeg mogelijk bij beleidskeuzes en grote ontwikkelingen, zodat hun ideeën en belangen meewegen in de besluitvorming
• Voer geen besluitvormend referendum in. Gekozen volksvertegenwoordigers vormen de basis van onze democratie
• Benader initiatieven van inwoners vanuit een positieve grondhouding: "ja, mits…"

Discriminatie en racisme

• Tolereer geen discriminatie of racistische uitingen in de openbare ruimte. Handhaaf strikt
• Zorg voor een herkenbare en diverse overheid; gemeenteraad, college en ambtelijke organisatie moeten variatie hebben in leeftijd, gender en achtergrond
• Gebruik in communicatie vanuit de gemeente woorden en beelden waarin alle inwoners zich herkennen

Communicatie

• Communiceer duidelijk en eenvoudig (taalniveau B1), zodat inwoners gemeentelijke informatie goed begrijpen, bijvoorbeeld op de website en in brieven
• Publiceer berichten over aanvragen en besluiten, zoals vergunningen en wijzigingen van het Omgevingsplan, niet alleen digitaal maar ook in lokale papieren media
• Zorg dat inwoners naast de digitale weg altijd terecht kunnen bij een fysiek loket met hun vragen

Media

• Behoud goede voorzieningen voor lokale media zodat deze hun rol kunnen vervullen
• Behoud subsidie voor Veluwe FM
• Versterk de zichtbaarheid en positionering van het politieke proces in de media

Hoofdstuk 10: Financiën op orde

Aandacht

Onze inwoners verwachten dat we zorgvuldig omgaan met het geld dat ons is toevertrouwd en dat we het inzetten voor het algemeen belang.

Opstaan

Voor de ChristenUnie is rentmeesterschap een belangrijk uitgangspunt in het beheren van financiën. We voelen ons verantwoordelijk om goed om te gaan met de samenleving en de schepping. Daarbij past zorgvuldigheid en een vooruitziende blik. Daarom investeren we in duurzame oplossingen en reserveren we geld voor mindere tijden. En als de kosten van de gemeente stijgen of we moeten bezuinigen, dan zijn we daar eerlijk over.

Met belastinggeld moeten we zorgvuldig omgaan, we gebruiken het niet voor politieke profilering of prestigeprojecten. We begroten realistisch en doen niet aan 'financieel wensdenken'. Om voorzieningen in de gemeente op peil te houden kunnen we financieel meer vragen van mensen die meer ruimte hebben en minder van hen die minder hebben. We leggen onze keuzes altijd uit.

Aanpakken

Financieel beleid

• Hanteer als uitgangspunten: "de gebruiker/vervuiler betaalt"
• Dek structurele uitgaven met structurele middelen, niet met incidentele meevallers
• Maak gemeentelijke dienstverlening (heffingen, vergunningen en leges) zo veel mogelijk kostendekkend
• Wees duidelijk over stijgende kosten en laat inwoners meedenken over manieren om kosten te drukken

Bezuinigingen

• Houd bij bezuinigingen rekening met kwetsbare inwoners; behoud zorg, veiligheid, natuur en bestaande voorzieningen zoveel mogelijk
• Bied maatwerk voor mensen met weinig financiële draagkracht

Lokale belastingen

• Beperk de stijging van lokale belastingen. Ga als uitgangspunt niet verder dan trendmatige verhoging; sta stijging alleen toe als het niveau van voorzieningen in gevaar komt
• Schaf de hondenbelasting niet af. Geef de inkomsten van de hondenbelasting alleen uit aan hondenbeleid en voorzieningen voor honden